NEDDERDÜÜTSCH AUTORENDREPEN 2026
Wilfried Darlath
Dräpen in Milwaukee
„In fufftahn Minuten lannet use Maschine“, hett de Käpt’n güst e‘seggt. Ünner mi liggt Milwaukee, Wisconsin.
Van 1830 an keimen Dusende un Oaverdusende van düütsken Utwannerers – dorünner ok vierle Plattsnackers – in düsse Stadt. Sei hebbet Schaulen un Kerken e‘bauet, Geschäfte upemoaket, Turn- un Musikvereine un ok en Theoater e‘grünnet. 1859 was ein Drüddel van de Bevölkerung „düütsk“.
Besönners vierle Minsken keimen 1880 ut Pommern in de Stadt an’n Michigansee un dormie ok ühre Sproake, dat Pommersche Platt (Pomeranian Low German).
Ik kamm fix dür de Paßkontrolle, harr mienen Kuffer schnappet, stünd buten un gaff en Taxifahrer en Teiken. “I’m Richy – from the West Indies. What you’re gonna doing here?”, fraug hei mi, als hei up den Freeway 794 in Richtung Downtown bögede. “ I’m from Germany, going to the German American Low German Conference in Wausau, Wisconsin,” antere ik. Richy see nix. Ik sach in siene grooten Ogen, dat hei mit düsse Antwurt woll wahnig anfangen könn. Hei schweeg, ik schweeg.
Als ik korte Tiet löater an de Hotelrezeption stünd un up mienen Zimmerschlürtel teuwere, foll mien Blick up en schwatt-wittet Foto, dat tiergen den Schalter hong. Et zeigede Margarete Schurtz, de in Watertown, wo et ok vandoage noh en Plattdüütsch-Verein (Low German Club) gifft, den iersten Kinnergoorn in Amerika upebauet hett.
Noah ne Kattenwäske was ik wier buten. Ik woll vannoavend Bill dräpen. Wi harrn vör en poor Doagen mitenanner telefoniert un fastemoaket, dat wi tauhope bi Mader’s wat äten woll‘n.
„Woran erkenne ik Di,“ harr ik e’froaget.
Schöll ik vör ürne dor sien, könn ik jo vör de Düür up ürne teuven. „En gäälen Chevrolet un ne dunkelgreune Jacken mit de Rüggenupschrift ‚Pomeranian Plattsnacker‘- dat sind miene Markenteiken,“ harr hei e‘antert.
Ik bin vör ürne dor. Minuten löater böget en gäälen „Chevi“ ümme de Ecke un bruset up den Parkplatz. En Kerl mit ne greune Jacken stiggt ut un kummt up mi tau.
„Ik bin Bill. Freue mi, Di tau dräpen.“
„Ik ok. Loat üsk man gliek ringoahn. Ik denke, wi hebbet beide Döst un Hunger,” segge ik.
De Koorte oaverraschet mi nich: et gifft Kassler mit Suernkohl, Broadwost mit Kartuffelsaloat, Schnitzel a la Holstein un natürlich Müller -sorry- Miller Bier.
Bill seggt, dat hei noh güst sienen Bruer anraupen mott. Ik schmunzele, als hei fertig is.
„Mensch, segge ik, Du küerst mit Dienen Bruer Plattdüütsk? Dat is man dull un genau so wie bi mi. Ik hebbe drei Geschwister, un mit de hebbe ik bet vandoage noh nie Hoochdüütsk e‘küert, un dat werd ok so blieben.“
Wi ätet, wi drinket – Bill nu alkoholfreiet Miller – wi lachet, wi verstoahet üsk.
Bill meint, dat et doch schoade is, dat ik nich all en Dag freuher anekurm wör. Denn harrn wi in’n Miller-Park goahen können, tau en Spierl van de Milwaukee Biermoakers.
„Ik verstoahe oaver nix van Baseball”, antere ik.
„Dat moaket nix”, ment Bill.” Ik harr Di dat verkloart. In Pomeranian Platt harrst Du dat bestimmt kapiert.“
Kort vör Middernacht goahet wi utenanner. Ik well tau Faute in’t Hotel trüggegoahen. Morgen freuh hoalt Bill mi af, un denn führt wi tauhoope noah Wausau.
En frisken Wind wahet van’n Michigansee roaver, man woll lange nich so dull wi in den ieskolen Winterwierken, wenn de Minsken hier denkt, dat ühre Stadt infrüst.
Plötzlich stoppet en Taxi tiergen mi. De Fahrer moaket dat Fenster rünner. Et is Richy.
„Hey man, what’s Low German ?”
Ik stutze. Wat schall ik ürne vertellen? Womie fange ik an? Wat is dat Besönnere an use Sproake?
Bevör ik losleggen kann, gifft Richy all wier Gas.
„Maybe next time“, roppt hei mi noh tau.
Jo, denke ik, dat moaket wi. Wenn ik dat nächste Moal noah Milwaukee kurme, dräpe ik ürne bestimmt noh eis wier. Un denn vertelle ik ürne, wat düsse Sproake för de Plattdüütsken bedühet, för de, de sei so bannig gerne küert.
Gedankensplitter
Langsoam
sei kummt ganz langsoam up mi tau
brune oogen, de lüchtet
schwatte hoore, glatt noah achtern e’kämmt
ühr blick: en bitken verlägen
en kortet, feinet Lächeln
un denn:
gönn di de sünne!
ik kieke tau bodden
ik kann nich antern
Befehl
in siene oogen früst de iesblaue gegenwind
ik froage mien‘n Oaten
de hänne, noh warme,
griepet sachte schwatten schnei
de schwacke steeg dorachtern
külle, de wi so nich kennt
de Luft is schwatt van Hass
oaver en Vurgel singt af un tau
hei is nich bange
mien freund, goah nich verlorn
ganz liese froage ik:
wer gaff den befehl?
wer?
un
wie schläppt et sik dornoah?
wie?