NEDDERDÜÜTSCH AUTORENDREPEN 2026
Thomas Stelljes
Peerbur oder Treckerbur?
An ’n 06. Oktober 1974 – dat wüür een Sünndag un Erntedank, un de Tieden vun domols wüürn noch lang nich so verrückt as vundoog – seeten s’moorns Klock teihn twee Burns in ’e Is’heimer (Iselersheimer) Kark. Man kann sik dat wiss vörstelln, dat wenn düsse Dag ’n ganz normolen Sünndag ween wüür, de beiden Burns dat viellicht gor nich so notwennig vörhatt harrn, s’moorns ’n beten wat eiter antofangen mit de Arbeit op ’n Hof, so dat se loterhen to rechten Tied – glatt un schier un mit Schlips un Krogen, as sik dat hüürt – noh Kark henkeemen. Man an düssen Sünndag wüürn se in ’e Kark, alleen all wegen den Erntedank: För den Herrgott sien Segen för Huus un Hof wüssen nich bloots de beiden Burns vun domols Dank to seggen. Man för de beiden geev dat noch een annern wichtigen Grund, worüm se jüst an düssen Sünndag noh Kark henmüssen, un dat wüür een Kinddööp. Denn döfft waarn schull an düssen Dag de ierste un loterhen öllste Enkelsöhn vun de beiden Burns, de nu also to ’n ierstenmol as Opas in ’e Kark seeten.
An düssen schönen Sünndag in ’n Oktober 1974 – un dat mutt ganz gewiss ’n heel besünnern Fierdag ween hebben, denn mien eegen Kinddööp wüür dat domols – lüüd’n de Karkenglocken all vun wiet un siet. De Orgel speel vergnöögt un de Gemeen sung ehr schönsten Leeder överhaupt, bevör Pastor Tiedemann – de lange Johrn de Hauptpastor in Is’heim ween is – mit de Predigt för düssen Sünndag anfüng. Mit sien deepe un luute Stimm verkloor he Gott sien Woort un geev good Acht op sien Lüüd in uns lütte Gemeen. As nu de Kinddööp an ’e Reeg wüür un mien Öllern mit ehrn Jungen op ’n Arm noh ’n Altar henschullen, ankeek’n sik de beiden Opa Burns allns nipp un nau. Se seihn, woans Pastor Tiedemann mit sien groote Hand’n mi dat frische Woter öber ’n Kopp pütschern dää, hüürten sien Segen to de Kinddööp un wiss ook mien Quieken vun wegen dat Koole un Natte vun boben. Ik will annehmen, dat de beiden Burns sik to düssen Oogenblick düchtig freiht hebbt, viellicht to den Enkelsöhn, man ganz gewiss ook to sik sülben as Opa. Un vörstelln kann ’n sik dat ja, dat so ’n Opa-Bur bi een Kinddööp ’n ganzen Barg dör ’n Kopp geiht. Szüh, un dat wüür ook de Momang, wo de een Opa den annern vörsichtig un liesen antippen dää: „Wat meenst, Fidi? Waard dat nu ’n Peerbur oder waard dat nu ’n Treckerbur?“ – Peerbur oder Treckerbur? Düsse Froog domols wüür op jeden Fall wichtig. Denn de een vun miene Opas, de harr to de Tied all lange Johrn ’n Trecker op ’n Hof, man de anner, de harr dat vör alln mit ’e Peerd. Un dorüm denn ook de Froog: „Waard dat nu ’n Peerbur oder waard dat nu ’n Treckerbur?“
Vun düsse ganze Froogeree an ’n Sünndagmoorn in ’e Is’heimer Kark in ’n Oktober 1974 heff ik sülbst natürlich nix vun mitkreegen. Ik bün wiss froh ween, dat Pastor Tiedemann dat Pütschern mit sien Woter nu bald tregg harr, dat wi viellicht bald wedder tuhuus wüürn un dat dat denn ook endlich mol wat to Eten un to Drinken geev. Man Oma, de hett dat natürlich good mitkreegen, wat sik de beiden Opassen vun domols so toflüstern dään, un de hett mi dat denn vör lange Johrn mol vertellt. Wenn ik vundoog öber düsse Froog nohdinken do – Peerbur oder Treckerbur? – dennso is de Antwuurt noch jümmers gor nich so licht.
Ik meen: As lütten Jung wüür dat ja noch heel eenfach. Dat wüür klor as man wat! Dor wüss ik ganz genau: Ik will ’n Peerd hebben! ’n eegen Peerd! Un an leevsten natürlich so ’n Swatten, so as „Black Beauty“ oder „Fury“, de ik ut ’n Fernseh’ kennen dää. Ik dach: Wenn ik ierstmol ’n Peerd harr, dennso kunn ik losrieden as John Wayne un hüpp mit mien Peerd öber de Grüppens un Grobens man eenfach so weg! As so ’n richtigen Cowboy wull ik dör de norddüütsche Prärie rieden – un jümmers in ’n Galopp achter de Indioners her! —
Man as ik denn wat grötter wüür un Opa mi den eenen Dag wohrhaftig mol op den Rügg vun so ’n Peerd setten wull, to heff ik denn markt, dat dat doch bannig hoch is, boben op Fury oder Black Beauty sien Puckel. Ik meen: Woans ik dor roppkomen schull, dat wüss ik nu ja all lang ut ’n Kiekschapp! Dat wüür doch wohl dat Eenfachste vun ’e Welt! Opa harr dat Peerd den Sattel öberkreegen, hol den Zossen fast, un ik müss nu man bloots noch mit den eenen Foot in den Bügel un denn mit dat anner Been un mit Swung röber un ropp … Man bloots dat Opa sien Peerd ja wohl gor nich stillstohn wull! Sowat! Dammi nochmol! Dat Peerd wull un wull nich stohnblieben un dat mit den Swung hoch ropp op den Rügg – dat wüür ja wohl meist duller as in ’e Sportstünn in ’e School! Ik kunn mi dor noch so mit affrieten – ik keem mit ’n Moors nich ropp op dat Peerd! Un dorbi harr ik dat wiss un wohrhaftig ganz genauso mookt as Old Shatterhand! Bloots dat dat bi mi nich klappen dää.
Veel leeger wüür denn ja noch, dat Opa mi mol verklort harr, dat ’n sik bi de Peer, wenn de de Ohren so komisch noh achtern hen anleggt un womöglich ook noch hiddelig vun een Been op dat annere peddt, dat ’n sik dor tämlich bi vörsehn mutt – sünnerlich bi Opa sien swatten Hingst. „Dor musst ’t bannig för oppassen!“, sää Opa, un dat heff ik denn ook doon. Nich, dat ik nu ’n Bangbüx wüür. Ik doch nich! Dat is öberhaupt gor nich wohr. Bloots … müss Opa dor an ’n leevsten mit biween, wenn ik noh den swatten Hingst kieken un em to ’n Bispeel mol so ’n lütt Stück Zucker geben wull. De Hingst, wenn de mi an ’t Gatter gewohr waarn dää, de keem natürlich foorts anstörkt. Wenn ik denn ook noch de Zuckerstücken mit mien lütte Kinnerhand vörsichtig dör dat Gatterlock schuuven dää, dennso hippste un snappte dat Veih egolweg mit sien groot’ Muul noh mien lütte Fingers hen! Ik wüür meist bang, he wull mi opfreeten! Jedesmol müss ik dorüm de Oogen tokniepen, wenn de Hingst mit sien dicke Peer-Lipp mi op ’e Hand rümglitschen dää – uuh! Dat keddel ennig! Un achterran ierstmol nohkieken: Sünd de Fingers dor noch all an?
Fooken keem ik gor nich to ’n Nohtellen vun mien Fingers, denn an bloots so ’n poor Stücken Zucker harrn Opa sien Peer ja öberhaupt nich g’noog an. De wulln noch miehr vun mi hebben! Harr so ’n Peer ’n Zuckerstück wegneiht, gnuff un anstött mit dat Veih mit ’e Snut – un geev un geev dat eenfach nich noh, bit dat ik nochmol wat herkriegen dää! Ik kunn mi dor meist gor nich vör bargen – de welken Peer langen sogor mit ’e Nääs in miene Taschen rin! Man de schulln dat doch nohlooten, düsse Peer! De schulln weg vun mi! Un to ’n Glück is Opa denn ook jümmers dorween un hett sien Peer ierstmol ennig Bescheed seggt.
Opa hett dat gor nich so gau nohgeben, dat ik viellicht doch nochmol to ’n Rieden op een vun sien Peer komen dää. Un szüh: Den eenen Dag wüür dat denn doch sowiet. Ik seet op so ’n Peerd – Opa pass op – un nu schull ik vör de grooten Döör jümmers in ’n Kreis ümher. Güng natürlich heel eenfach un hett to Anfang ook Spooß mookt, bloots müss ik dor jümmers öber nohdinken, wat Opa wohl meen, wenn he vun „Spannung holen!“ snacken dää. „Spannung?“, güng mi dat dör ’n Kopp. Dat wüür ja wohl öberhaupt gor nich spannend, hier jümmers bloots in ’n Kreis rieden un denn ook noch so langsom … Jedenfalls: Opmol geev he dat Peerd ’n lütten Klaps op ’n Moors; dat Peerd lööp miteens veel, veel gauer, man ik harr mi dor gor nich vör – bumms smeet mi dat Veih aff! To wüss ik denn: Mit ’e Peer, dat is doch nich dat Richtige för mi. „Nu heff di man nich so“, sää Opa noch. „Dat is doch bloots ’n oll Pony!“ – Hett obers nich miehr hulpen. Mit ’e Peer, dach ik, dat loot man leever noh!
Dorüm heff ik mi de nächste Tied natürlich an mien annern Opa holen, de mit ’e Treckers. Peer harr de nich miehr, wiel dat he ook keen Been miehr harr (de harr he nämlich in Russland looten müss). Jedenfalls: He wüür all ’n beten moderner instellt, un ganze Doge bün ik mit em mitfeuhrt op sien Trecker, jümmers de Weiden op un dool un den Plaggdamm hoch un rünner. As ganz lütten Buttjer hett Opa mi fastbund’n op so ’n lütten Seet an ’e Siet, dat ik dor man bloots nich rünnerplumpsen dää vun sien Trecker. As ik denn all wat öller wüür, dröff ik ook sülbst mol achter ’t Stüür. Un denn bün ik mit Opa sien Trecker hen- un herbrummt un heff em all düchtig wat helpen kunnt: De Weiden rüüschen in ’n Fröhjohr, walzen, denn in ’n Sommer dat Hau tosommenmooken un op ’n Silohümpel ropp- un rünnerjuckeln; in ’n Harvst, bi ’n Mais genau dat Sülve. Opa hett sik dor natürlich to freiht, to düsse Help vun sien Enkelsöhn. Un as ik denn noch wat grötter un noch wat öller woor, tööv Opa dor all meist op, dat ik wedder op Besöök keem – denn he kunn mi good bruuken. Den eenen Nohmiddag de Weiden utrüüschen, den annern Nohmiddag ook un den nächsten Dag nochmol wedder … Ik harr gor nich dach, dat Opa so veel Land tohüürn dää; dat nöhm un nöhm keen End mit dat Rüüschen un Walzen – un dat ut’rekent ook noch in ’e Ferien! Jeden Dag schull ik dor wedder bi un seet bald ganze Dage op ’n Buck – sogor op ’n Sünnobend Nohmiddag, wenn Football wüür! Werder gegen Bayern. Un ik wüür mit Opa sien Trecker an ’t Weidenrüüschen!
Ik meen: Vundoog is dat ja keen Problem. Vundoog gifft dat allns op so ’n Trecker. Du sittst in dien Kabine achter ’t Stüür un du hest Radio, Fernseher, GPS, Handy natürlich, Cola in ’t Iesfack un sogor de Heizung funktioneert. As wenn du tohuus op ’n Sofa sittst, so is dat vundoog doch op so ’n ennigen Schlepper mit 250 PS. – Man domols, in ’e achtiger Johrn, bi Opa op ’n olen Hanomag? – Dor geev dat keen Heizung. Dor geev dat ook keen Radio. Dor geev dat nichmol ’n Kabine, wo du dat Schott ennig dichtmooken kunnst un di ’n beten bargen kunnst vör den koolen Wind, de di de ganze Tied üm ’e Ohren puusten dää. Un denn sittst du dor op ’n Sünnobend Nohmiddag in ’n Fröjohr un schallst Weiden rüüschen, un Werder speelt gegen de Bayern, un dat löppt in ’t Radio, man dat Radio, dat steiht tuhuus in ’e warme Köök, un du büst hier meern op ’n Felln togang, wiet aff vun ’e Minschheit, un de Wind, de puust di in ’t Gesicht un dat is kolt un dat Schlimmste: Dien Tuut mit Bontjes un Schokolod vun Oma is ook all wedder leddig … To heff ik denn wüsst: Dat mit den Treckerbur, dat is ook nich so ganz dat Richtige för mi.
Ik güng to de Tied ja all noh de Oberschool, noh ’t Gymnasium, un dor hebbt de beiden Opas denn seggt: „Aha, kiek an: Gymnasium!“ Loterhen keem denn dat Abitur: „Aha! Abitur.“ Denn dat Studium: „Aha! Kiek an: Student.“ Un denn opletzt Schoolmeester. „Oha! Ook noch Schoolmeester! Kann dat angohn?“ –
Vundoog stell ik mi dat mit miene Opas so ’n beten so vör as bi Johann Dietrich Bellmann sien Lüttjepütt: „Du, Opa, seggt Lüttjepütt, kann ik ok woll studier’n? – Wenn du klook noog büst un goot lehrst in de School. – Keen lehrt denn goot? – De deit, wat de Schoolmeister seggt. – Mutt een dorto klook wän?“
Een Peerbur bün ik nich woorn un ook keen Treckerbur. Miene beiden Opas, de sik dat vertellt hebbt in ’n Oktobermoond vör öber 30 Johrn, kiekt nu all lang vun een witte Wulke op mi dool. Fröögen se mi vundoog noh den Peerbur un den Treckerbur, dennso kunn ik jem vertelln: Jo, dat stimmt för Gewiss. Bannig klook woorn bün ik in ’e School. Man veel klööker noch bün ik, wiel dat in mien lütt Kinnerhart dor ook ’n ganzen Barg vun binnensitt – vun den Peerbur un vun den Treckerbur.